MERCEKLER (LENSLER)

MERCEKLER (LENSLER)

                      Genel olarak üzerine gelen ışınların kırılması ile görüntü oluşturan saydam cisim veya sistemlere mercek denir. Merceğin kırıcı yüzeylerindeki tepe noktaları arasındaki uzaklık eğrilik yarı çaplarına göre ihmal edilebilecek kadar küçük ise, bu merceklere ince mercekler denir. İhmal edilemeyecek kadar büyük ise bu merceklere de kalın mercekler denir. Mercekler ister kalın mercek isterse ince mercek olsun kırma gücüne göre ikiye ayrılır. Pozitif kırma gücüne sahip merceklere toplayıcı mercekler (ince kenarlı, yakınsak, konveks) ve negatif  kırma gücüne sahip merceklere dağıtıcı mecekler (kalın kenarlı, ıraksak, konkav) denir.

MERCEK TİPLERİ:

Mercekler, kırıcı yüzeylerinin geometrisine göre küresel mecekler ve küresel olmayan mercekler olarak iki ana grupta toplanabilir.

KÜRESEL MERCEKLER:

Küresel mercekler kırıcı yüzeylerinden biri küresel düğeri ise küresel ve ya düzlem olan merceklerdir. Küresel mercekler her yönde aynı miktarda büyütür, bulanıklaştırır veya bulanıklığı düzeltir. Yani küresel mercekler dönme simetrisine sahiptirler. Bir başka deyişle  tüm meridyenlerde kırma gücü aynıdır değişmez.

Merceklerdeki küresel kusurlar merceğin şekline bağlı olduğu gibi merceğin kırılma indisine , yapıldığı maddenin cinsine, yüzeylerin eğriliğine ve ışığın gelme yönüne de bağlıdır. Merceklerdeki küresel kusurlar aynalardaki küresel kusurlardan yaklaşık sekiz kat fazladır.

Merceklerin küresel kusurların azaltılması ve ya giderilmesi diyafram yardımıyla açıklığın küçültülmesi ile mümkün olabilir. Bunun mümkün olmadığı hallerde ise iki ve ya daha fazla mercekten yapılmış sistemler yardımı ile kusur azaltılmaya çalışılır. Şöyle ki; yakınsak ve ıraksak merceklerin küresel kusurları zıt yönlü olduğundan bunlardan yapılan bir sistem ile kusur azaltılır.

KÜRESEL OLMAYAN MERCEKLER:

Küresel olmayan mercekler bir ve ye iki yüzeyi ne küresel nede düzlem olan merceklerdir. Küresel olmayan merceklerin çok geniş bir kullanım alanı vardır. Karmaşık optik sistemlerde özellikle görüntü kusurlarını düzeltmede kullanılmaktadır. İlk olarak fotoğraf makinesi üretiminde kullanılan küresel olmayan mercekler, teleskop, gözetleme cihazı gibi pek çok optik alette de kullanılmaktadır.

Küresel olmayan merceklere örnek olarak silindirik mercekler torik mercekler, hiperbolik mercekler sayılabilir.

Gözlüklerin bazı türleri silindirik merceklerdir. silindirik ve torik mercekler dönme simetrisine sahip değildir, sadece bir doğrultuda büyütür ve ya küçültür. Bu merceklerin kırma gücü sadece bir doğrultudadır. Bu nedenle silindirik ve torik mercekler ışığı bir doğrultuda odaklarlar.

Silindirik mercekler yukarıda ifade edildiği gibi sadece tek bir doğrultuda büyütme verir diğer doğrultuda büyütme oluşturmazlar.

Bu gönderiyi paylaş

Bu gönderiyi paylaş


ARA
YOL TARİFİ